دستورعمل اجرایی آزمون های نوین مشاوره ای
مقدمه:
در عصر کنونی پیشرفت علم و فناوری و پیچیدگی و دگرگونی پیوسته و مداوم مشاغل ، تصمیم گیری و انتخاب شغل را امری دشوار ساخته است. امروزه رشد سریع فناوری ، مشاغلی را پدید آورده است که دستیابی به آن نیازمند قابلیت ها و توانمندیهای جدیدی می باشد. از این رو هدایت تحصیلی – شغلی برنامه ریزی شده و مؤثر می تواند علاوه بر رشد و پیشرفت جامعه ، رضایت فردی را نیز به دنبال داشته باشد.
یکی از اهداف مهم تعلیم و تربیت تسهیل رشد حرفه ای و هدایت صحیح تحصیلی و شغلی دانش آموزان است . لذا برنامه ریزی اصولی در زمینه هدایت تحصیلی – شغلی مستلزم توجه به ویژگی های فرهنگی، نیازهای جامعه و امکانات موجود و از سوی دیگر ، شناخت بهتر توانایی ها، استعدادها و علایق دانش آموزان می باشد . اگر فرد بتواند علایق ، استعدادها، توانایی ها و خصوصیات شخصیتی خود را به درستی بشناسد و با این شناخت ، به نقاط قوت و ضعف خویش پی برد، می تواند انتخاب تحصیلی و شغلی شایسته ای را انجام دهد.
آزمون هایی که برای ارزیابی علایق و استعدادهای دانش آموزان طراحی و تدوین شده اند ، می توانند در هدایت تحصیلی – شغلی آنان مؤثر بوده و این فرایند را تسهیل نمایند.
از سال تحصیلی 72-71 با اجرای نظام جدید آموزش متوسطه ، آزمون استعداد عمومی ریون و رغبت سنج تحصیلی – شغلی دانش آموزان مورد استفاده قرار گرفت . نتایج مطالعات پژوهش های انجام شده در زمینه اعتبار و روایی آزمون های مذکور در طول دو ده از اجرای آن نشان می دهد که بازنگری و جایگزینی آزمون های جدید ، امری اجتناب ناپذیر تلقی می شود. از این رو اداره کل امورتربیتی و مشاوره اقدام به تهیه آزمون های نوین مشاوره ای با عناوین « رغبت تحصیلی – شغلی » و «مجموعه آزمون تشخیص استعداد » نمود که پس از طی مراحل هنجاریابی در سطح کشور از سال تحصیلی
91-1390 جایگزین آزمون های فوق الذکر شده است.
آزمون رغبت تحصیلی – شغلی
در سال 1385 پرسشنامه استرانگ شغلی در دانشگاه اصفهان ترجمه و طی اجرای پژوهشی ضمن انطباق روایی و پایایی آن بررسی شده و در جامعه دانش آموزی مورد هنجاریابی قرار گرفت که از این به بعد « آزمون رغبت تحصیلی – شغلی » نامیده می شود. پرسشنامه رغبت تحصیلی – شغلی در بردارنده 76 ماده است که در 6 قسمت سازمان دهی شده است.
موضوع کلی مشاغل
موضوع کلی مشاغل منعکس کننده 6 تیپ می باشد که عبارتند از :
واقع گرایی – جستجوگری – هنری – اجتماعی – متهوری و قراردادی
نمرات این مقیاس ها تصویر کلی وسیعی از رغبت های مسیر شغلی و سبک زندگی فرد را ارائه می دهد.
مقیاس های رغبت اصلی
30 مقیاس رغبت تحصیلی- شغلی در مقایسه با موضوعات کلی مشاغل به طور خاص تری به سنجش رغبت هی مسیر شغلی
می پردازد ؛ بنابراین تصمیم گیری شغلی را بهتر پیش بینی می کند. مقیاس های رغبت اصلی در نیم رخ پرسشنامه رغبت تحصیلی – شغلی با توجه به میزان انطباق با موضوعات کلی مشاغل سازمان دهی شده اند.
روش اجرای آزمون
این پرسشنامه را می توان در مورد دانش آموزان دبیرستانی ، دانشجویان و بزرگسالان به کار گرفت ؛ از این رو سن مناسب برای استفاده از آن ، دارای یک فراخنای 50 ساله یا بیش تر است. این ابزار معمولاً در خصوص دانش آموزانی که هنوز به سن 13 تا 14 سالگی نگذاشته اند ، استفاده نمی شود؛ زیرا الگوهای رغبت افراد تا قبل از این سنین هنوز به خوبی شکل نگرفته تا قابل شناسایی باشد.
فرایند اجرا :
1- این آزمون در حال حاضر به صورت گروهی برای دانش آموزان پایه اول متوسطه بر اساس جدول زمان بندی اعلام شده از طرف کارشناس اداره مربوطه اجرا می شد.
2- قبل از اجرای پرسشنامه باید از آمادگی دانش آموزان اطمینان حاصل شود.
3- پرسشنامه و پاسخنامه آزمون مذکور به طور هم زمان در اختیار دانش آموزان قرار می گیرد.
4- بعد از حصول اطمینان از آمادگی دانش آموزان ، توضیح ذیل قبل از اجرای آزمون توسط مجری حوزه اجرا قرائت شود:
این پرسشنامه به شما در فهم علاقه های شغلی تان کمک می کند و انواع شغل هایی که احتمالاً در آن احساس راحتی می کنید را به شما نشان می دهد. پرسشنامه از 6 قسمت مختلف تشکیل شده است. در قسمت اول شغل های گوناگونی را به شما معرفی کرده ایم ، که شما مشخص می کنید به هر شغل چقدر علاقه مند هستید، قسمت دوم شامل موضوعات گوناگونی هستند که شما احتمالاً علاقه مند هستید، در هر کدام از این زمینه ها مطالعه کنید ، در قسمت سوم فعالیت های گوناگونی آمده است که میزان علاقه شما را باز سئوال می کند، در قسمت چهارم انواع فعالیت های تفریحی معرفی شده است و شما میزان علاقه خود را به هر کدام از این فعالیت ها مشخص می کنید، در قسمت پنجم افراد مختلفی به شما معرفی کرده ایم ، که شما مشخص می کنید، با هر کدام از این افراد چقدر
علاقه مند به صحبت هستید و در قسمت ششم یا آخرین قسمت، تعدادی از ویژگی های شما را آورده ایم که میزان موفقیت شما را با هر کدام از موارد علامت می زنید.
لطفاً به همه پرسش ها پاسخ دهید و وقت زیادی را به فکر کردن در مورد آنها اختصاص ندهید و اولین چیزی را که به ذهنتان می رسد، علامت بزنید. یادآوری می نماید از هر گونه علامت گذاری، خدشه دار نمودن و تا کردن پرسشنامه و پاسخنامه خودداری شود. مدت زمان پاسخگویی به آزمون 20 دقیقه می باشد.
5- این آزمون دارای 90 سئوال می باشد.
6- پس از این توضیح ، دانش آموزان پاسخ دهی به سئوالات را شروع می کنند.
7- مدت پاسخ دهی به آزمون 20 دقیقه ، پس از ارائه توضیحات توسط مجری حوزه آزمون های مشاوره ای می باشد که باید مورد محاسبه قرار گیرد.
8- پس از اتمام وقت ، کلیه پرسشنامه ها و پاسخنامه های آزمون ، توسط مراقبین / رابطین جمع آوری و پس از شمارش و اطمینان از بدون خدشه بودن آن تحویل ناظر حوزه گردیده و به کارشناسی مشاوره اداره عودت گردد.
مجموعه آزمون تشخیص استعداد
با توجه به اهمیت استعداد در فرایند هدایت تحصیلی – شغلی دانش آموزان ، تاکنون آزمون های زیادی در سطح دنیا برای سنجش استعداد تهیه شده است ؛ ولی در ایران هنوز آزمون معتبری برای سنجش استعداد وجود نداشت؛ لذا وزارت آموزش و پرورش (اداره کل امورتربیتی و مشاوره) به منظور برآورد استعداد کلی دانش آموزان در بدو ورود به دوره اختصاصی متوسطه، آزمون استعداد عمومی ریون معرفی نمود که صرفاًهوش انتزاعی کلی را می سنجید و امکان ارزیابی استعدادهای اختصاصی نظیر هوش کلامی ، خلاقیت ، سرعت و دقت ذهنی و حافظه را نداشت . نتایج این آزمون در فرایند هدایت تحصیلی دانش آموزان تا سال تحصیلی ( 90-89 ) با 10 امتیاز محاسبه می گردید.
در سال 1373 آزمونی تحت عنوان « مجموعه آزمون تشخیص استعداد» توسط مرحوم دکتر محمدنقی براهنی تهیه شد که هدف آن ، اندازه گیری
توانایی های شناختی مختلف دانش آموزان متوسطه بود، به نحوی که بر اساس نمره های حاصل از آن ، بتوان دانش آموز را در انتخاب رشته تحصیلی متناسب با استعدادهای اختصاصی وی ، راهنمایی کرد و در نهایت جایگزین آزمون استعداد عمومی ریون نمود.
این آزمون به صورت مقدماتی در چند استان اجرا و پس از اصلاح سئوال ها ، مرحله نهایی هنجاریابی در خردادماه 1376 آغاز گردید. مجموعه نهایی این ازمون متشکل از دو فرم (الف ) و (ب) طراحی گردید که هر یک شامل 19 خرده آزمون بود که به 9 استعداد تقسیم شده بودند.
فرم کوتاه آزمون طی پژوهشی در سال 1389 با اجرا در 5 استان ، توسط دکتر عابدی و همکاران وی ساخته شد، سپس روایی و پایایی آن تعیین و جدول هنجاریابی آن استخراج گردید. این مجموعه آزمون شامل 11 خرده آزمون زیر می باشد:
1- معنی واژه ها
2- استعداد کلامی
3- کفایت اطلاعات
4- مبانی ریاضی
5- استدلال عددی
6- استدلال انتزاعی
7- استنباط منطقی
8- تجسم فضایی
9- چرخش شکل
10- ترکیب قطعات
11- استدلال مکانیکی
هدف از اجرای آزمون:
تشخیص استعداد های دانش آموزان در حیطه های مختلف تحصیلی- شغلی
فرایند اجرا :
- اولین گام در اجرای آزمون ، آماده سازی دانش آموزان برای پاسخ گویی به آن می باشد. به این صورت که هدف اجرای آزمون توسط مجری حوزه اجرا به شرح زیر قرائت می شود.
هر فردی، استعدادهای ویژه ای دارد که متفاوت از بقیه می باشد و هر شغل و رشته ای نیازمند استعدادی خاص برای موفقیت در آن است ؛ برای مثال رشته مهندسی به استعدادی متفاوت از رشته های پزشکی نیازمند هستند. به منظور شناخت این استعدادها و انتخاب رشته و شغل متناسب با آنها، نیازمند استفاده از آزمونی هستیم که به ما در این زمینه کمک کند.
- این مجموعه آزمون از 11 خرده آزمون تشخیص استعداد تشکیل یافته است.
- اجرای آزمون ها به صورت مجزا و با رعایت زمان پیش بینی شده انجام می پذیرد؛ که زمان مختص به هر آزمون، پس از توضیح راهنمای خرده آزمون توسط مجری حوزه اجرا اعلام می شود.
- آزمون تشخیص استعداد 215 سئوال در دو بخش ( بخش اول 60 دقیقه و بخش دوم 55 دقیقه می باشد که می بایستی بین بخش اول و دوم 15 دقیقه استراحت داده شود.
- ترتیب اجرا، زمان پیش بینی شده و تعداد سئوالات برای هر یک از خرده آزمون ها به شرح زیر می باشد که رعایت زمان بندی اجرای هر یک از خرده آزمون ها الزامی می باشد.
بخش اول (60 دقیقه و 6 خرده آزمون)
1/5 . معنی واژه ها (دارای 24 سئوال ، 5 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
2/5 . استدلال کلامی (دارای 19 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
3/5 . کفایت اطلاعات (دارای 17 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
4/5 . مبانی ریاضی (دارای 12 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
5/5 . استدلال عددی (دارای 15 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
6/5 . استدلال انتزاعی (دارای 23 سئوال ، 15 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
بخش دوم (55 دقیقه و 5 خرده آزمون)
7/5 . استنباط منطقی (دارای 20 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
8/5 . تجسم فضایی(دارای 18 سئوال ، 15 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
9/5 . چرخش شکل (دارای 23 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
10/5 . ترکیب قطعات (دارای 20 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
11/5 . استدلال مکانیکی (دارای 24 سئوال ، 10 دقیقه زمان برای پاسخ گویی)
- در ابتدای اجرای هر یک از خرده آزمون ها ، راهنمای آن ( مندرج در اول پرسشنامه) توسط مجری حوزه اجرا قرائت می شود سپس زمان پیش بینی شده برای پاسخ گویی به آن خرده آزمون اعلام شده و پس از آن ، مدت زمان پاسخ دهی اندازه گیری می شود. برای مثال : در خرده آزمون شماره یک : معنی واژه ها
راهنما:این آزمون 24 سئوال دارد. هر سئوال یک کلمه داده شده است که باید معنی درست آن را از بین 5 کلمه پیشنهادی پیدا کنید و در پاسخنامه در مقابل شماره آن سئوال در محل مربوط علامت بزنید. برای آشنایی با نحوه پاسخ دادن به سئوال های این آزمون مثال زیر را به دقت بخوانید.
مثال: مضطرب
الف) خشمگین ب) افسرده ج)نگران د) گریان هـ) شتابان
پاسخ درست این سئوال، کلمه « نگران » است؛ به همین دلیل در پاسخنامه در مقابل مثال (1) خانه (ج) پرشده است.
دانش آموزان عزیز مدت زمان پاسخ دهی به این آزمون 5 دقیقه می باشد، حالا می توانید به سئوالات بعدی جواب بدهید. سعی کنید به تمام سئوالات پاسخ دهید. از همین لحظه مدت زمان پاسخ دهی به این آزمون محاسبه می شود.
- مراقبین جلسه آزمون ، ضمن نظارت بر فرایند اجرا، از هر گونه پاسخ گویی به دانش آموزان در نحوه یافتن جواب های صحیح یا هر گونه توضیح دیگر خودداری نمایند.
- در پایان زمان مقرر برای هر خرده آزمون ، پرسشنامه های مربوط به آن آزمون توسط مراقبین / رابطین جمع آوری می شود.
- پس از اتمام پاسخ دهی دانش آموزان به تمام خرده آزمون ها ( 11 خرده آزمون تشخیص استعداد) ،پاسخنامه ها جمع آوری شده به همراه پرسشنامه های آزمون پس از شمارش دقیق و اطمینان از بدون خدشه بودن آن تحویل ناظر حوزه آزمون می شود تا به کارشناسی مشاوره اداره مربوطه عودت گردد.
10. به دانش آموزان یادآوری شود از هر گونه علامت گذاری، تا کردن و خدشه دار نمودن یا آغشته نمودن پرسشنامه ها و پاسخنامه های مربوط به آزمون به مواد خوراکی به هنگام پذیرایی از آنان خودداری نمایند.
11. از آن جا که تصحیح و نمره گذاری پاسخنامه ها توسط دستگاه علامت خوان انجام خواهد شد،لذا در انتهای آزمون توسط مجری حوزه اجرا ضمن تشکر از همراهی دانش آموزان در اجرای آزمون های نوین مشاوره ای ، اعلام شود که نتایج آزمون های مزبور متعاقباً از طریق مشاور مدرسه به اطلاع دانش آموزان خواهد رسید.
راهنمای اجرای آزمون رغبت سنج (استرانگ شغلی)
ویژه مشاور (ناظر فنی و اجرای حوزه)
پرسشنامه استرانگ را می توان در رابطه با دانش آموزان دبیرستانی، دانشجویان و بزرگسالان مورد استفاده قرار داد. از این رو سن مناسب برای استفاده از آن دارای یک فراخنای 50 ساله یا بیشتر است. این ابزار معمولاً در خصوص دانش آموزانی که هنوز پا به سن 13 یا 14 سالگی نگذاشته اند استفاده نمی شود. زیرا الگوهای رغبت افراد تا قبل از این سنین هنوز به خوبی شکل نگرفته تا قابل شناسایی باشد.
فرایند اجرا:
1- این پرسشنامه را به صورت فردی و گروهی می توان اجرا کرد.
2- قبل از اجرای پرسشنامه باید از آمادگی دانش آموزان اطمینان حاصل شود و آزمونگر باید قبل از اجرا از خلق آنان آگاهی پیدا کند.
خلق (میزان شادی) باید نمره ی بالای 50 بگیرد. از طریق سؤال می توان سطح خلق دانش آموزان را سنجید. خلق شما چه طور است؟ یا میزان شادی شما چقدر است؟ (از صفر تا 100 چه نمره ای می گیرد؟. اگر خلق دانش آموز به هر دلیل از قبیل افسردگی یا وجود نگرانی پایین باشد، باید در اجرای پرسشنامه احتیاط کرد. چرا که پایین بودن خلق احتمال پاسخ های تصادفی و همچنین پاسخ های علاقه مند نیستم و اصلاً علاقه مند نیستم را افزایش دهد و در تشخیص رغبت ها دچار اشتباه شویم. به همین دلیل ضروری است که دانش آموزان استراحت کرده و خلق بالا نیز داشته باشد (بالای نمره 50 کافی است).
3- بعد از فراهم کردن این مقدمه و اطمینان حاصل کردن از آمادگی دانش آموزان، توضیح ذیل قبل از اجرای آزمون برای آنان خوانده می شود:
این پرسشنامه به شما در فهم علاقه های شغلی تان کمک می کند و انواع شغل هایی که احتمالاً در آن ها احساس راحتی می کنید را به شما نشان می دهد.
پرسشنامه از شش قسمت مختلف تشکیل شده است: در قسمت اول شغل های گوناگونی را به شما معرفی کرده ایم که شما مشخص می کنید به هر شغل چقدر علاقمند هستید. قسمت دوم شامل موضوعات گوناگونی است که شما احتمالاً علاقمند هستید، در هرکدام از این زمینه ها مطالعه کنید، در قسمت سوم فعالیت های گوناگونی آمده است که میزان علاقه شما را بازسؤال می کند. در قسمت چهارم انواع فعالیت های تفریحی معرفی شده و شما میزان علاقه ی خود را به هرکدام از این فعالیت ها مشخص می کنید. در قسمت پنجم افراد مختلفی را به شما معرفی کرده ایم، که شما مشخص می کنید با هرکدام از این افراد چقدر علاقمند به صحبت هستید و در قسمت ششم یا آخرین قسمت تعدادی از ویژگی های شما را آورده ایم که میزان موفقیت شما را با هرکدام از موارد علامت می زنید.
لطفاً به همه ی پرسش ها پاسخ دهید. وقت زیادی را به فکر کردن در مورد آن ها اختصاص ندهید و اولین چیزی را که به ذهنتان می رسد علامت بزنید.
پس از توضیح این مقدمه، باتوجه به برداشتی که از کل قسمت های پرسشنامه در ذهن آزمودنی ایجاد می شود، دانش آموزان پاسخ به سؤالات را شروع می کنند. هرقسمت پرسشنامه علاوه بر توضیح ابتدای پرسشنامه با توضیح ساده و با جملات مختصر همراه شده و آنان را برای پاسخ به هر قسمت راهنمایی می کند.
راهنمای اجرای آزمون تشخیص استعداد
اولین گام در اجرای این آزمون آماده کردن آزمودنی برای پاسخگویی به آن می باشد. به این صورت که ابتدا از دانش آموزان می خواهیم که به صورت جلسه ی امتحان بنشینند و سپس هدف اجرای آزمون را برای آنها بدین صورت توضیح می دهیم.
هر فردی استعدادهای ویژه ای دارد که متفاوت از بقیه می باشد و هر شغل و رشته ای نیازمند استعدادی خاص برای موفقیت در آن است. برای مثال رشته های مهندسی به استعدادی متفاوت از رشته های پزشکی نیازمند هستند بنابراین به منظور این که این استعدادها را بشناسیم و بتوانیم انتخابی کنیم که متناسب با آن استعدادها باشد نیازمند استفاده از آزمونی هستیم که به ما در این زمینه کمک کند.
این آزمون در دو بخش تهیه شده است. بخش اول شامل 6خرده آزمون است که برای هر خرده آزمون زمان خاصی به شرح زیر برای پاسخگویی در نظر گرفته شده که به دانش آموزان توصیه می شود در همان زمان های اعلام شده به پاسخگویی بپردازند. این بخش شامل موارد زیر می باشد:
معنی واژه ها (24سؤال – 15 دقیقه)، استدلال کلامی (19سؤال – 10 دقیقه)، کفایت اطلاعات (17 سؤال – 10 دقیقه)، مبانی ریاضی (12 سؤال – 10 دقیقه)، استدلال عددی (15 سؤال – 10 دقیقه)، استدلال انتزاعی (22 سؤال – 15 دقیقه)، زمان پاسخگویی به بخش اول جمعاً 1 ساعت به طول می انجامد. بخش دوم شامل پنج خرده آزمون است که مانند بخش اول برای هر خرده آزمون زمانی خاص در نظر گرفته شده است و کل بخش دوم (55 دقیقه) زمان نیاز دارد و شامل موارد زیر است.
استنباط منطقی (20 سؤال – 10 دقیقه)، تجسم فضایی (18 سؤال – 15 دقیقه)، چرخش شکل (22 سؤال – 10 دقیقه)، ترکیب قطعات (20 سؤال – 10 دقیقه)، استدلال مکانیکی (24 سؤال – 10 دقیقه)، بین گرفتن بخش اول و دوم 15 دقیقه استراحت داده می شود. در هر دو بخش قبل از هر خرده آزمون توضیحاتی در مورد نحوه ی پاسخگویی داده شده است. از دانش آموزان می خواهیم که قبل از شروع هر قسمت آن ها را بخواند.
آشنایی با آزمون سلامت روانی – رفتاری
مقدمه:
دست یابی به کمال انسانی و طراحی سبک زندگی اسلامی – ایرانی در جامعه، نیازمند زیرساخت های لازم و ضروری در قلمرو زندگی فردی و اجتماعی می باشد. بنابراین شناخت همه جانبه ی دانش آموزان در ابعاد جسمانی، اجتماعی، روانی و رفتاری برای طراحی برنامه های کلان و آینده نگر آموزش و پرورش، مورد توافق همه مکاتب و اندیشمندان حوزه علوم انسانی می باشد. لذا با ترسیم نیم رخ روانی – رفتاری دانش آموزان، برنامه ریزی مطلوب مبتنی بر اطلاعات حاصل نیم رخ روانی – رفتاری و نیاز آنان امکان وقوعی می یابد و مشخص می نماید که جهت گیری های آینده محور آموزش و پرورش به چه نحو و با چه نحو و با چه راهبردی ادامه یابد که این مهم با ساخت آزمون سلامت روانی – رفتاری که بر اساس الگوهای بومی هنجاریابی شده و زمینه ی لازم جهت شناسایی علمی مشکلات توانمندی روانی – رفتاری را میسر می نماید.
اهداف:
1- غربالگری دانش آموزان در گروه سنی 19-14 سال در ابعاد روانی و اجتماعی خانوادگی و سازگاری برای
- ارائه خدمات مشورتی به دانش آموزان، مسئولین مدرسه و اولیاء
- ارائه خدمات مشاوره ی فردی به دانش آموز
- تقویت سیستم ارجاع به هسته ها و مراکز مشاوره و خدمات روان شناختی
2- شناسایی فراوانی مشکلات با توجه به مولفه های آزمون در دانش آموزان 19-14 ساله
3- برنامه ریزی جهت اقدام پیشگیرانه در سطح خرد و کلان
4- ارائه راهکارهایی برای مقابله با مشکلات دانش آموزان
5- ارائه خدمات مشورتی در سطح کلان برای سازمان ها و نهادهای درون و برون بخشی
6- ارائه و تهیه گزارش های آماری به مسئولان در زمینه میزان بروز و شیوع آسیب های روانی و اجتماعی در بین دانش آموزان با توجه به جنسیت، نواحی و مناطق کشور
7- شناسایی دانش آموزان نیازمند خدمات راهنمایی و مشاوره برای مداخله و درمان
8- شناخت دانش و نگرش دانش آموزان در ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی
9- طراحی برنامه های راهنمایی و مشاوره ای متناسب با نیاز دانش آموزان
آشنایی کلی با ساختار آزمون
ابعاد مورد بررسی در پرسشنامه آزمون سلامت روانی – رفتاری دانش آموزان:
با عنایت به اهداف آزمون سلامت روانی – رفتاری ابتدا مشخصات عمومی (دموگرافیک)، سپس مشخصات اختصاصی آنان در حیطه های مختلف روان شناختی مورد بررسی قرار می گیرند که در قالب پرسشنامه طراحی شده است و با عنوان ذیل می باشد.
بخش دوم: هیجانات و عواطف 68 سؤال ، بخش سوم: نشاط 28 سؤال ، بخش چهارم: افکار 20 سؤال ، بخش پنجم: تحصیلی شغلی 14 سؤال ، بخش ششم: وضعیت اقتصادی و مالی 7 سؤال ، بخش هفتم: فعالیت در اوقات فراغت 24 سؤال ، بخش هشتم: نگرش به مدرسه 42 سؤال ، بخش نهم: 23 سؤال ، بخش دهم: 23 سؤال ، بخش یازدهم: تنیدگی درونی مقابلع با فشار روانی 19 سؤال ، بخش دوازدهم: حمایت 29 سؤال ، بخش سیزدهم: مسائل و مشکلات 30 سؤال
راهنمای اجرای آزمون سلامت روانی – رفتاری
محرمانه بودن اطلاعات
به منظور شناخت بهتر دانش آموزان و شرایط اجرای یکسان د رتمام مدارس توصیه می شود کلیه موازین علمی بر اساس تعهد حرفه ای مشاوران در مدارس رعایت شود. دسترسی به اطلاعات گردآوری شده از دانش آموزان محرمانه تلقی می گردد و باید فقط مشاور مدرسه به فایل اطلاعات گردآوری شده دسترسی داشته باشد.
دستورالعمل نحوه ی اجرای پرسشنامه آزمون
مقدمات اجرای پرسشنامه آزمون:
1- برای اجرای این پرسشنامه 120 دقیقه وقت پیش بینی شده است. در صورتی که برای نکمیل پرسشنامه نیاز به زمان بیشتری داشته باشد فرصت بیشتری به دانش آموز داده شود.
2- ایجاد بستر و فضای آرام و برقراری ارتباط حسنه و اثربخش مشاوران و روانشناسان با دانش آموزان که از اصول اساسی حرفه مشاوره و روان شناسی است، مجدداً تاکید می شود.
3- محل اجرای آزمون، در صورت امکان، باید به گونه ای فراهم شده باشد که دانش آموز به هنگام پاسخگویی به سؤالات، احساس امنیت و حفظ حریم شخصی نماید. در این راستا توصیه می شود از صندلی دسته دار جداگانه و با فاصله ای مناسب استفاده شود.
4- محل اجرا می بایست به لحاظ شدت نور، میزان صدا و دما مناسب باشد و بهتر است وسایل تحریر مورد نیاز پیش بینی شده باشد.
الزامات اجرای پرسشنامه آزمون:
1- از آنجا که برقراری ارتباط مناسب با دانش آموز و پاسخگویی به سؤالات احتمالی آنها نیازمند مهارت های ویژه ای است، بنابراین ضروری است کلیه مشاوران مجری پرسشنامه آزمون دوره آموزشی لازم را دیده باشند.
2- لازم است از حضور افراد متفرقه، مسئولین مدرسه، والدین، دوستان و .... در هنگام اجرای پرسشنامه آزمون ممانعت بعمل آید.
3- مجری ضمن راهنمایی دانش آموزان جهت استقرار در مکان تعیین شده و ارایه پرسشنامه به وی، توضیح کوتاهی به شرح زیر در مورد پرسشنامه (ترجیحاً به صورت گروهی) ارائه می نماید:
*این پرسشنامه ممکن است تا حدی با پرسشنامه های دیگری که تاکنون پاسخ داده اید متفاوت باشد، ممکن است در پاسخ به بعضی از سؤالات کاملا راحت باشید و در پاسخ به سؤالات دیگر کمی تردید پیدا کنید. به همین جهت باید بگوییم که هرچند لازم است شما نام خود را روی پرسشنامه بنویسید ولی به شما اطمینان داده می شود که پاسخ های شما کاملا محرمانه باقی خواهد ماند و از نتایج فقط جهت برنامه ریزی برای ارتقای سلامت دانش آموزان استفاده خواهد گردید.
4- به دانش آموزان توصیه گردد به همه سؤالات پاسخ دهند با این حال ممکن است در مواردی ملاحظه گردد که دانش آموزان مایل به پاسخ دادن به برخی از سؤالات نیست در این شرایط پیشنهاد می شود ضمن تاکید مجدد بر محرمانه بودن پاسخ ها دانش آموزان را به پاسخگویی بیشتر تشویق نمایید.
اقدامات مشاوران و مجریان پس از تکمیل پرسشنامه:
بلافاصله پس از تکمیل پاسخنامه توسط دانش آموزان و عودت آن به مجری، نسبت به بررسی اجمالی و سریع پرسشنامه اقدام شود و در صورت ملاحظه سؤالات بدون پاسخ، دانش اموزان را به تکمیل سؤالات تشویق نمایید اما چنانچه عدم تمایل دانش آموزان تداوم داشت، اصرار بیشتر ننمایید.
پس از تکمیل پاسخنامه آزمون، مشاوران مدارس باید پاسخنامه ها را جمع آوری و در پاکت مخصوص قرار دهند و به کارشناسی مشاوره منطقه تحویل نمایند.
تفسیر و تجزیه اطلاعات گردآوری شده توسط اداره مشاوره تربیتی استان انجام و اطلاعات به صورت پروفایل و نیمرخ به تفکیک کلاس/ مدرسه/ منطقه در اختیار ادارات قرار می گیرد.
نکات اجرایی آزمون :
- اعلام دقیق زمان و مکان برگزاری هر یک از آزمون ها به دانش آموزان
- مدیران و مشاوران مدارس دارای دانش آموزان پایه اول متوسطه موظف اند زمان و مکان اجرای آزمون های نوین مشاوره نوین به طور مناسب به اطلاع دانش آموزان برسانند و به عدم غیبت و حضور آنها در جلسه مذکور تأکید نمایند.
- زمان جلسه آزمون و سایر اطلاعات جنبی و توصیه های لازم برای دانش آموزان ، در تابلوی اطلاع رسانی مشاور مدرسه نصب شود.
- محل برگزاری آزمون ( حوزه های اجرای آزمون ) به تفکیک مدارس دخترانه و پسرانه به طور دقیق با رسم کروکی آن ، به اطلاع دانش آموزان و اولیای آنان برسد. ضمناً به دانش آموزان عزیز توصیه شود یک روز قبل از اجرای آزمون ، به محل حوزه تعیین شده مراجعه و از محل مورد نظر اطمینان حاصل نمایند.
- به منظور عملکرد بهتر دانش آموزان در آزمون های مذکور، انتظار می رود مشاور محترم مدرسه دانش آموزان را با فنون و روش های تست زنی و همچنین مدیریت زمان آشنا نمایند. به دانش آموزان توصیه شود در پاسخ دهی به سئوالات آزمون ها با توجه دقیق به تنه سئوال، تمام گزینه های ارائه شده را مطالعه نموده و پاسخ صحیح را انتخاب و در پاسخنامه علامت گذاری نمایند. ضمناً پاسخ دهی به تمامی سئوالات مورد تأکید قرار گیرد.
- ضرورت، اهداف و زمان برگزاری آزمون های نوین مشاوره ای از طریق مدیر و مشاور آموزشگاه به دانش آموزان اطلاع رسانی شود.
- انتخاب محلی مناسب برای برگزاری آزمون
- نظارت مستمر و دقیق بر اجرای آزمون از طریق مدیریت و مشاور مدرسه و اداره
- پس از برگزاری هر آزمون ، پاسخنامه ها به تفکیک حاضر – غایب – سفید طبق شماره از کم به زیاد مرتب شده و به همراه صورت جلسه و کلیه سئوالات آزمون ها به کارشناسی مشاوره ناحیه / منطقه تحویل شود.
- به دانش آموزان برای به همراه آوردن ملزومات ضروری زیر اطلاع رسانی گردد.
- کارت ورود به جلسه آزمون یا معرفی نامه در صورتی که در مدرسه ای دیگر آزمون برگزار می شود.
- کارت شناسایی دانش آموزی
- دو عدد مداد سیاه نرم
- مداد پاک کن و مداد تراش
- ساعت مچی ( برای اندازه گیری زمان آزمون ها )
- سنجاق ته گرد ( جهت الصاق کارت آزمون به سینه )
- بطری آب یک بار مصرف
- دستمال کاغذی
- خودکار آبی
اداره مشاوره تربیتی دوره های تحصیلی
اداره کل آموزش و پرورش استان فارس
جدول برنامه زمان بندی برگزاری آزمون های نوین مشاوره ای
ردیف | شرح فعالیت | تا تاریخ |
1 | تحویل پرسش نامه ها و پاسخنامه ها از مکان مشخص شده توسط اداره مشاوره تربیتی استان و تفکیک آزمون های خدشه دار رغبت سنج و بسته بندی تمامی آزمون ها برای برگزاری آزمون | متعاقبا اعلام میگردد |
2 | شرکت در کارگاه توجیهی و امضای توافق نامه بر اساس زمان اعلام شده | 7 و 8 و 9/10/92 |
3 | دریافت مبلغ مشخص شده به ازای هر دانش آموز پایه اول متوسطه مدارس دولتی و غیر دولتی بر اساس توافق نامه منعقد شده در اداره مشاوره تربیتی | 20/10/92 |
4 | دریافت فایل اکسل دانش آموزان پایه اول متوسطه از مدارس دولتی و غیردولتی به تفکیک مدرسه و جنسیت | 15/10/92 |
5 | برگزاری جلسه توجیهی ویژه مدیران ، مشاورن و ناظرین حوزه اجرایی آزمون و ارائه دستور اجرای آزمون به ایشان | 25/10/92 |
6 | ارسال فایل اکسل اطلاعات دانش آموزان به تفکیک مدرسه و جنسیت به اداره مشاوره تربیتی استان | 20/10/92 |
7 | تنظیم برنامه زمان بندی اجرای آزمون و اعلام به مدارس منطقه و نظارت بر روند اجرای آن در طول برنامه | 01/11/92 |
8 | آماده سازی بسته های مربوط به پرسش نامه های آزمون و پاسخنامه ها با توجه به برنامه برگزاری آزمون در محدوده زمانی مشخص شده | 01/11/92 |
9 | برگزاری آزمون های نوین مشاوره ای و نظارت بر اجرای آن و جمع آوری پرسش نامه ها وپاسخنامه های آزمون براساس مفاد دستورعمل های ارسالی | متعاقبا اعلام میگردد |
10 | تحویل پاسخنامه های آزمون دانش آموزان شرکت کننده به تفکیک جنسیت، کلاس، مدرسه و منطقه بر اساس فایل های اکسل تحویل داده شده به استان | متعاقبا اعلام میگردد |
باسمه تعالی
نمون برگ شماره 1
صورت جلسه برگزاری آزمون مشاوره ای
آزمون رغبت سنج (استرانگ شغلی) 5 آزمون تشخیص استعداد 5 آزمون سلامت روانی رفتاری 5
اداره آموزش و پرورش ...............
آزمون مشاوره ای ................................ در روز ..................... مورخ ..................... به شرح ذیل با رعایت مفاد بخشنامه و دستورعمل ارسالی برگزار گردید.
1- رأس ساعت ....................... پرسشنامه ها و پاسخنامه های آزمون از مخزن واقع در اداره دریافت گردید.
2- رأس ساعت ....................... پرسشنامه ها و پاسخنامه های آزمون به رئیس حوزه تحویل گردید.
3- رأس ساعت ....................... آزمون با حضور ناظر آغاز گردید.
4- رأس ساعت ....................... آزمون به پایان رسید.
5- رأس ساعت ....................... تمامی پرسشنامه ها و پاسخنامه های آزمون به تفکیک حاضر – سفید – غائب بر اساس مفاد دستورعمل با دقت و با اطمینان از اینکه هیچ پرسشنامه و پاسخنامه ای در حوزه باقی نمانده است جمع آوری و در پاکت های جداگانه بسته بندی شده و پس از امضاء رئیس حوزه ( مدیر آموزشگاه) و ناظر و مشاور آموزشگاه ممهور به مهر آموزشگاه گردیده است ( رعایت زمان اعلام شده در دستور عمل اجرایی هر یک از آزمون ها الزامی است )
6- رأس ساعت ....................... پاکت های مربوط به پرسشنامه ها و پاسخنامه های آزمون های مشاوره ای به ناظر آزمون تحویل داده شد که به مخزن اداره تحویل دهد.
نام و نام خانوادگی نام و نام خانوادگی نام و نام خانوادگی
رئیس حوزه اجرای برگزاری آزمون ناظر حوزه اجرایی آزمون مشاور/ مشاورین آموزشگاه
امضاء امضاء امضاء
*همکاران محترم: لطفا برای هر آزمون جداگانه یک صورت جلسه تنظیم گردد. (در دو نسخه)
باسمه تعالی
نمون برگ شماره 2
همکار محترم: خواهشمند است با توجه به اهمیت موضوع و نوع ارزیابی در اجرای آزمون، مشاهدات خود را به طور دقیق در جدول ذیل یا برگه های پیوست ثبت نمایید، ضمناً در مواردی که نیاز به بررسی بیشتر می باشد اعلام نظر حضرتعالی می تواند موجب اثربخشی و قوت ارزیابی گردد.
اداره مشاوره تربیتی استان
شاخص های ارزیابی از نحوه برگزاری آزمون های نوین مشاوره ای سال تحصیلی 93-92 اداره آموزش و پرورش ...............
ردیف | عنوان فعالیت | عالی | خیلی خوب | خوب | متوسط | ضعیف | توضیحات |
1 | اطلاع رسانی به دانش آموزان و والدین از طریق بروشور ارسالی | | | | | | |
2 | کیفیت اطلاع رسانی مدیران و مشاوران به دانش آموزان و تأکید بر حضور به موقع | | | | | | |
3 | آگاه سازی دانش آموزان و ارائه توصیه های لازم جهت پاسخگویی به سئوالات آزمون توسط مشاور مدرسه | | | | | | |
4 | نحوه اطلاع رسانی در زمینه ضرورت، اهداف و زمان برگزاری آزمون های نوین مشاوره ای از کارشناسی مشاوره اداره به مدیران و مشاوران در موعد مقرر | | | | | | |
5 | چگونگی اطلاع رسانی در خصوص زمان و مکان برگزاری آزمون به اولیاء و دانش آموزان | | | | | | |
6 | کیفیت حوزه امتحانی ( فیزیکی، دسترسی، امکانات، پذیرایی و ...) | | | | | | |
7 | برگزاری آزمون در محدوده زمانی 1/11/92 لغایت 20/11/92 | | | | | | |
8 | نحوه اجرای حوزه بندی در منطقه | | | | | | |
9 | به طور کلی نحوه اجرای آزمون را چگونه ارزیابی می کنید. | | | | | | |
نام و نام خانوادگی ناظر: شماره همراه : امضاء
نظرات و پیشنهادات: