قوم لر
کارناوال همیشه به وعده های خود عمل می کند!
امروز به سراغ یکی از شجاع ترین اقوام ایرانی یعنی لرها آمده ایم. یکی از قدیمی ترین و خالص ترین اقوام ایرانی و شجاعانی که همیشه در دوره های سخت به کمک سرزمین ایران آمده و نقش یک قهرمان را ایفا کرده اند.
یکی از مهمترین فعالیت های این قوم در سده اخیر شرکت پر اثر در انقلاب مشروطه بوده است.
همانطور که گفتیم قصد داریم پس از آشنایی کلی با سرگذشت و زبان لرها به سراغ ۳ ویژگی مهم و خاص آن ها رفته و با آن ها آشنا شویم.
اگر دوست دارید با لباس های سنتی لرها نیز آشنا شوید مطلب بی نظیر پوشاک سنتی مردمان لرستان | زیبایی در عین سادگی را از دست ندهید.
کارناوال را برای آشنایی با ویژگی های رفتاری خاص غیور مردان لر همراهی کنید.
نکته مهم : مطالب مربوط به سرگذشت تاریخی و زبان لرها از منابع معتبری که مربوط به پژوهش های علمی پژوهشگرانی همچون آن لمبتون، دکتر کیومرث فلاحی و . . . می باشند، گردآوری شده اند و هریک از نظریه ها و عقیده ها موافقان و مخالفانی دارد. کارناوال سعی کرده نظریه هایی، با دیدهای متفاوتی را به شما ارائه دهد و هیچ گونه جهت گیری و موافقت و یا مخالفتی با نظریه ها و عقاید ندارد.
تاریخچه و سرگذشت قوم لر
لر ها را می توان به دو بخش تقسیم کرد:
۱) لر کوچک
۲) لر بزرگ یا بختیاری ها
گروه و عشیره های لر کوچک در غرب رشته کوه زاگرس، در منطقه جنوبی تر از کردستان سکونت دارند. نکته قابل توجه این است که لرها تنها محدود به منطقه لرستان نیستند برای مثال ۳ شهر مهم لر نشین به نام های ملایر، تویسرکان و نهاوند در استان همدان قرار گرفته اند.
نام سرزمین لرستان پیش از اسلام "پهله " بوده و پهله شامل بخش بزرگی از ایران زمین کهن بوده است که پیش از آن یونانیان آن را "زاگرس" نامیدند. زاگرس سرزمینی بود که ماد و پهله را شامل می شد و ظاهر واژه زاگرس از واژه زاگرتی مادی الهام گرفته شده است. نام پهله پس از فتح ایران توسط عرب ها به جبل یا جبال تغییر پیدا کرد و لرستان امروزی جز ایالت های جبال ( کوهستان ) به حساب می آمد.
به طور كلي نظريه هاي مربوط به وجه نام گذاري لرها را مي توان به ٣ دسته تقسيم كرد:
١) برخي لرها را از نسل شخصي به نام لر مي دانند.
٢) برخي ديگر واژه لر را برگرفته از نام هاي ايراني همچون لهراسب و غيره مي دانند.
٣) نظريه سوم عقيده دارد واژه لر متعلق به مكان مشخصي مي باشد كه اين نظريه خود به ٣ بخش تقسيم مي گردد:
الف) لر محلي بوده در ولايت "مانرود" يا "مايرود" كه جايگاه اوليه تبار لرها بوده است.
ب) واژه لر مخفف اللور است كه آن هم نام شهري در شمال غربي دزفول واقع شده است.
ج) برخي ديگر كلمه لر را تحريف شده از واژه لير و يالير به معني كوه هاي پوشيده از جنگل تعبير كرده اند.
به سختي مي توان گفت كه كدام يك از نظريه ها درست مي باشد اما اين ٣ نظريه بر اساس پژوهش هاي انجام شده توسط صاحب نظران مختلف مي باشد.
برخي از جغرافيدان ها مانند " ابن بلخي"، "حمدالله مستوفي " و "مينورسكي"، لرها را از کردها می دانند. با این تفاوت که لرها بیشتر از کردها پیرو مذهب شیعه هستند و شماری از آن ها اهل حق هستند.
در مقابل نظریه های دیگر برخی از پژوهشگران عقیده دارند لرها با دیگر نژاد ها همچون ترک و سامی کمابیش درآمیخته اند. " ان.لمبتون " پروفسور ایرانشناس مخالف عقیده قبل بوده و آن را رد می کند و می گوید:
" از آن جایی که یکی از معناهای واژه کرد، بیابانگرد و چادرنشین می باشد، بنابراین تاریخ نویسان و جغرافیدانان سده های نخست دوره های اسلامی، به همه گروه ها و دسته های صحرانشین و بیابانگرد، عنوان کلی «اکردا» می دادند و به این منظور نیست که لران شاخه ای از کردها باشند. ولی احتمال بستگی لرها به کردان به مراتب بیشتر از سایر نژاد هاست، زیرا نه فقط زبان لری با زبان کردی شباهت دارد بلکه از نظر قیافه هم لرها بیش تر ویژگی های نژادی مشترک با کردها را دارا هستند. "
برخی از مورخین و پژوهشگران نیز معتقدند که لرها از خالص ترین اقوام ایرانی می باشند.
کریم خان زند از تبار لرها، بنیانگذار زندیه
زبان
زبان ساکنان پهله، پهلوی یا فهلوی بوده است و امروز نیز سروده های بازمانده از گویش های ملی و ترانه های بومی غرب ایران را فهلویات می گویند.
به طور کلی آنچه امروز به عنوان گویش های لری، لکی و بروجردی رایج است بخشی از واژه های کهن زبان پارسی است که از جمله گویش های پهلوی به شمار می روند و در زمره لهجه های نزدیک به زبان های ایرانی به خصوص پهلوی اشکانی و ساسانی به شمار می آیند که به دلیل موقعیت جغرافیایی و محصور بودن این قوم در محل های سختی که عبور از آن جا دشوار بود از آمیختگی با زبان های ترکی و عربی محفوظ مانده است.
پراکندگی لرها
زیست بوم و پراکندگی
اکثریت لرهای ایران در لرستان و باقی آن ها در بخشی از ایلام، چهارمحال بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد و بخشی دیگر در استان فارس و بوشهر زندگی می کنند. در مناطق دیگری همچون کرمان نیر طایفه ها و تیره های پراکنده لر وجود دارد.
در قرن ششم، همان طور که ذکر کردیم این سرزمین به لر بزرگ و کوچک تقسیم شده بود که حکومت مستقلی داشت که لرستان امروز همان منطقه لر کوچک است. براساس یک تقسیم بندی عشایری، لرهای لرستان و ایلام " لر کوچک " و منطقه بختیاری و کهکیلویه و بویراحمد و لرهای ممسنی فارس را " لر بزرگ " نام نهاده اند.
آبشار بیشه در لرستان
سفر کارناوال به آبشار بیشه را از دست ندهید : آبشار بیشه لرستان | بر بلندای سرزمین غیور مردان ایران
Ahmadali. narimani